NAUCZYCIELSKIE BIOGRAMY: GRZEGORZ GLUZA 1883 - 1943



Grzegorz Gluza był nauczycielem i kierownikiem szkoły, który zasłużył się dla szkolnictwa Zaborowa i gminy Szczurowa w sposób szczególny. To jemu przypadło odbudowanie i tworzenie od podstaw szkolnictwa podstawowego w Woli Przemykowskiej, Zamłyniu, Rylowej i wreszcie w Zaborowie, gdzie pełnił funkcję kierownika szkoły przez 18 lat, tj. od roku 1921 do 1939, czyli do wybuchu II wojny światowej. Urodził się 15 lipca 1883 roku w Niecieczy koło Żabna. Po ukończeniu gimnazjum w Tarnowie i Seminarium Nauczycielskiego w Nowym Sączu, został powołany do armii austriackiej, w której odbywał służbę czynną. Swoją pierwszą posadę nauczycielską otrzymał w 1907 roku w nowopowstałej szkole w Zamłyniu, gdzie pierwotnie powstała klasa eksponowana. Dopiero reskryptem Rady Szkolnej Krajowej z 17 czerwca 1911 roku powołano szkołę 1-klasową. W 1909 roku przeniósł się z Zamłynia do 2-klasowej szkoły w Woli Przemykowskiej, gdzie obowiązki kierownika pełnił po śmierci zasłużonego Józefa Gucwy Jan Ciecieręga. W nowej placówce nie pracował jednak długo ( w tym czasie modne były częste zmiany, szczególnie młodych nauczycieli), gdyż w styczniu roku 1911 został przeniesiony do szkoły w Rylowej. Objął stanowisko kierownika szkoły po rezygnacji dotychczasowego kierownika, Władysława Miki . W szkole tej pracował przez 10 lat, początkowo w bardzo trudnych warunkach w wynajętej izbie chłopskiej, a później w nowopowstałym budynku szkolnym, do którego oddania sam się w dużej mierze przyczynił, ujawniając swoje zdolności organizacyjne. Położył tu istotne zasługi dla rozwoju kulturalno-oświatowego oraz społecznego, wykraczające swą działalnością daleko poza zakres obowiązków nauczycielskich. W czasie I wojny światowej walczył w armii austro-węgierskiej na froncie włoskim, gdzie nabawił się choroby płuc. W 1921 roku został przeniesiony na stanowisko kierownika szkoły w Zaborowie. Po odejściu do Poręby Spytkowskiej Marii i Edmunda Kotulskich, którzy nie zapisali się chwalebnie w historiografii zaborowskiej oświaty, nowy kierownik przystąpił do podniesienia poziomu nauczania, zakupu podstawowych pomocy dydaktycznych i współdziałania z organizacjami działającymi w tym czasie na wsi. Był wielkim miłośnikiem organizowania zawodów sportowych. Po I wojnie światowej, na terenie powiatu brzeskiego w wielu szkołach ćwiczeń cielesnych (jak wtedy nazywano wychowanie fizyczne), uczyli nauczyciele specjaliści z zakresu gimnastyki i sportu, przy czym najczęściej oficerowie i podoficerowie Wojska Polskiego. Oni również weszli w skład Miejskich i Gminnych Komitetów Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Z naszej gminy w Powiatowym Komitecie WF i PW aktywnie działał Grzegorz Gluza – kierownik szkoły w Zaborowie, Stanisław Róg – kierownik szkoły w Woli Przemykowskiej, Kazimierz Palusiński – kierownik szkoły w Rudy- Rysiu oraz Jan Materna – kierownik szkoły w Rajsku. To dzięki nim młodzież wiejska zapoznawała się z podstawowymi zasadami kultury fizycznej i jej wpływem na rozwój człowieka. Oni organizowali pierwsze środowiskowe zawody sportowe na wsi. Uczyli gimnastyki i gier zespołowych, podstawowych zasad musztry wojskowej oraz terenoznawstwa i innych gier. Dzieci i młodzież zaborowskiej szkoły dużo ćwiczyły, dlatego w czasie zawodów sportowych najczęściej je wygrywały. Te sukcesy były zasługą Grzegorza Gluzy, którego zainteresowania sięgały również innych dziedzin życia społecznego i kulturalnego. W 1927 roku utworzona została nowa ważna placówka gospodarcza – Spółdzielnia Mleczarska w Zaborowie. Zatwierdzony statut spółdzielni zarejestrował Sąd Okręgowy w Krakowie 8 sierpnia 1927 roku. Obejmowała ona swym zasięgiem: Zaborów, Dołęgę, Pojawie, Kwików, Wolę Przemykowską (część), Zamłynie i Księże Kopacze. Na czele pierwszego Zarządu stanął gorący zwolennik jej powołania, kierownik szkoły Grzegorz Gluza, a na czele Rady Nadzorczej - Jan Majka. Kasjerem został Antoni Cierniak. W 1931 roku na czele zarządu stanął Jan Mika, zaś Radę Nadzorczą objął Grzegorz Gluza. Pełnił on również w latach dwudziestych i trzydziestych funkcję prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Zaborowie. W tym czasie szkoła borykała się z wieloma trudnościami, brakiem izb lekcyjnych oraz pomocy dydaktycznych. Nie przeszkadzało to jednak w tym, aby zaborowska szkoła kwitła. Organizowano odczyty, zapraszano ciekawych ludzi, wystawiano sztuki teatralne i upamiętniano ważne wydarzenia historyczne i religijne z historii Polski. Grzegorz Gluza był czynnym członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego. W życiu prywatnym był żonaty z nauczycielką, Marią Gluzową, zmarłą w latach pięćdziesiątych XX wieku w Toruniu. Wiemy też, że w 1927 zmarła mu matka Antonina Gluzowa i została pochowana na miejscowym cmentarzu parafialnym w Zaborowie. W okresie gdy był kierownikiem Szkoły Powszechnej w Zaborowie wraz z nim w szkole uczyli następujący nauczyciele: wspomniana Maria Gluzowa, Maria Procakowa, Maria Sojówna, Janina Ligaszewska, Edward Gutowski, Walenty Skorupski, Maria Sieniawska, Józefa Kaliszówna, Ignacy Skorupski, Bernadetta Szanteler, Kazimierz Grzegorz Zglinicki, Emil Zajączkowski i księża Michał Dąbrowski i Ludwik Stojaczyk. Gluza podtrzymywał dobre stosunki z jeszcze żyjącym pierwszym kierownikiem szkoły Józefem Prelichem, powstańcem styczniowym, człowiekiem powszechnie szanowanym i cenionym. Żył również w bliskiej przyjaźni z Jędrzejem Cierniakiem, piewcą kultury ludowej i najwybitniejszym synem zaborowskiej ziemi. Pogarszający się stan zdrowia spowodował, że w roku szkolnym 1938/1939 otrzymał roczny urlop dla poratowania zdrowia, zaś funkcję kierownika szkoły pełnił tymczasowo nauczyciel Kazimierz Zglinicki. W roku 1939 przeszedł na zasłużoną emeryturę i zamieszkał w Bochni. Zmarł 6 listopada 1943 roku, wieku lat 60 i został pochowany na starej części cmentarza w Bochni, przy ulicy Orackiej ( sektor XVI, numer rzędu 7 numer grobu 16). Po śmierci męża żona, Maria Gluzowa, nie mogąc sama utrzymać zbyt dużego domu postanowiła go sprzedać i osiąść w Toruniu. Grzegorz Gluza pozostawił po sobie pamięć człowieka pracowitego, zaradnego i oddanego swojemu nauczycielskiemu powołaniu.




© PSP Zaborów 2016