NAUCZYCIELSKIE BIOGRAMY - Aleksandra Jurkowska (1915 r. – 1978r.) Franciszek Jurkowski (1929 r. – 2013 r.)


Historia Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Zaborowie nierozerwalnie związana jest z postaciami Aleksandry i Franciszka Jurkowskich, którzy przepracowali w tej placówce najdłużej od jej powstania. Franciszek Jurkowski urodził się 10 grudnia 1929 roku w Szczawie (powiat limanowski). Był synem Józefa Jurkowskiego i Antoniny Jurkowskiej z domu Sopata. Naukę w szkole powszechnej w Szczawie rozpoczął 1 września 1936 roku, kończąc przed wojną trzy klasy. W czasie okupacji hitlerowskiej ukończył tę szkołę, a po wojnie rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Limanowej. Szkoła ta nadawała uprawnienia nauczycielskie w zakresie szkół powszechnych. Ze względu na duże braki wykwalifikowanej kadry pedagogicznej po II wojnie światowej, nauka w liceum była skrócona i bardzo zintensyfikowana, aby w krótkim okresie czasu wykształcić nauczycieli. Trwała 4 lata i kończyła się egzaminem państwowym nadającym tytuł nauczyciela. W 1949 roku, tuż po ukończeniu Liceum Pedagogicznego odbył roczną służbę wojskową, po zakończeniu której otrzymał stopień porucznika oraz nakaz pracy w powiecie brzeskim, w miejscowości Biesiadki. Tu poznał przyszłą żonę, Aleksandrę Wnorowską, nauczycielkę języka polskiego, która była absolwentką przedwojennego Seminarium Nauczycielskiego w Nowym Sączu. Pobyt w Biesiadkach trwał tylko 2 lata, gdyż Inspektorat Oświaty w Brzesku skierował Franciszka Jurkowskiego do pracy na stanowisku kierownika Szkoły Podstawowej w Zaborowie. Funkcje tę objął w sierpniu 1952 roku. Wraz z nim do pracy w Zaborowie przybyła żona Aleksandra – ucząca języka polskiego i prowadząca teatrzyk szkolny i bibliotekę oraz niespełna roczna córeczka Ewa ( późniejsza nauczycielka matematyki i dyrektorka tej szkoły; druga córka, Barbara, przyszła na świat już w Zaborowie). Praca w szkole w Zaborowie w latach 50-tych ubiegłego wieku była niezmiernie trudna, obwód szkolny był rozległy, budynek szkolny - wzniesiony w 1878 - ciasny i nie mieszczący wszystkich uczniów. Zajęcia lekcyjne odbywały się w trzech różnych miejscach tj. w starej szkole, Domu Ludowym i w dworze. Nauczyciele przechodzili z budynku do budynku, często zostawiając dzieci bez opieki, o prawdziwej toalecie można było tylko pomarzyć. Mając na uwadze powyższe problemy 18 listopada 1956 r., na ogólnym zebraniu wiejskim podjęto decyzję o budowie nowej szkoły na działce należącej do rodziny Dąmbskich, ale przejętej przez państwo w wyniku reformy rolnej. Zawiązał się wówczas Komitet Budowy Szkoły, na czele którego stanął młody kierownik Franciszek Jurkowski oraz Stanisław Antosz, Józef Cierniak, Jan Siemieniec, Józef Wodka, Jan Oleksy, Józef Boroń, Stanisław Noga, Władysław Kukiełka i ksiądz wikariusz Henryk Kozdrój. W ówczesnej Polsce obowiązywało hasło: ,,1000 szkół na 1000-lecie państwa polskiego”- szkoła zaborowska była pierwszą szkołą wzniesioną w tym projekcie w ówczesnym województwie krakowskim. Pierwsze prace budowlane rozpoczęto w maju 1958 roku, zaś otwarcie i przekazanie obiektu nastąpiło 17 lipca 1960 roku, czyli niemal w 550 rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Szkole nadano z tej okazji patrona, którym został król Władysław Jagiełło, pogromca Krzyżaków i protoplasta Jagiellonów na tronie polskim. Nie sposób pominąć zasług i osobistego poświęcenia Franciszka Jurkowskiego w okresie budowy i wyposażania szkoły w pomoce dydaktyczne. Pamiętam jak wspominał zakup pierwszego radioodbiornika i telewizora do szkoły. Musiał je przywieźć osobiście autobusem z Krakowa do Zaborowa, a ten kursował tylko dwa razy dziennie. To, że dzieci z Zaborowa i okolic miały nową szkołę, to zasługa Jego i mieszkańców, którzy potrafili się zorganizować, a także Klubów Polonijnych w Chicago: Zaborów, Dołęga, Kwików i Pojawie, które swymi donacjami czynnie wspierały tą inwestycję. Otwarcie nowego obiektu szkolnego pozwoliło na polepszenie procesu dydaktyczno-wychowawczego oraz rozszerzenie działalności kulturalno-oświatowej. Ciekawą inicjatywą Franciszka Jurkowskiego było powołanie Uniwersytetu Powszechnego przy współudziale Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. Przedmiotem jego działania było przede wszystkim szerzenie oświaty rolniczej i kultury, szeroko rozumianej. Program, który opracowano z udziałem słuchaczy, zawierał problematykę z różnych dziedzin – prawa, ekonomii, literatury, polityki, medycyny, historii, geografii i psychologii. Kursy te trwały przez 10 lat, w okresach jesienno-zimowych. Zasługą Franciszka Jurkowskiego było również uruchomienie z dniem 1 listopada 1961 roku Szkoły Przysposobienia Rolniczego, dla młodzieży wiejskiej z okolic Zaborowa, Wietrzychowic i Jadownik Mokrych. W późniejszym okresie, po zlikwidowaniu Szkoły Rolniczej w Szczurowej, przez długie lata Zasadnicza Szkoła Zawodowa była jedyną tego typu placówką na terenie gmin Szczurowa, Wietrzychowice i Borzęcin. Pełniąc funkcję dyrektora Szkoły Podstawowej w Zaborowie, był również kierownikiem Szkoły Rolniczej aż do roku 1996. W okresie swej pracy zawodowej Franciszek Jurkowski doskonalił swój warsztat pracy, kończąc w 1978 roku studia zawodowe z historii. W tym też roku po długiej i ciężkiej chorobie zmarła żona Aleksandra Jurkowska, która spoczęła na zaborowskim cmentarzu żegnana przez rodzinę, dzieci i młodzież oraz okolicznych mieszkańców. Jest wspominana do dnia dzisiejszego jako przykład wychowawcy i pedagoga. Dyrektor Jurkowski działał również na rzecz okolicznych wsi i gminy Szczurowa, biorąc czynny udział w budowie Ośrodka Zdrowia w Zaborowie oraz będąc wieloletnim członkiem Gromadzkiej Rady Narodowej w Zaborowie i radnym gminnym. W 1980 roku zawarł związek małżeński z Teresą Ślazyk, nauczycielką biologii, pochodzącą ze Słopnic w powiecie limanowskim. Dyrektorem Szkoły Podstawowej w Zaborowie był do roku 1990, zaś Szkoły Rolniczej do 1996, kiedy to ostateczne zakończył swoją karierę nauczycielską. Przez 38 lat, czyli najdłużej w 173 letniej historii szkoły w Zaborowie pełnił funkcję dyrektora. W zawodzie nauczycielskim przepracował 45 lat. Za swoją pracę był wielokrotnie nagradzany, otrzymał m.in. trzykrotnie nagrodę Kuratora Oświaty oraz liczne odznaczenia państwowe i resortowe: Srebrny Krzyż Zasługi – 1967, Złoty Krzyż Zasługi – 1976, Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju – 1972 r., Medal za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej – 1974 r., Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 1983 r. Dyrektor Jurkowski był aktywnym członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, za co został odznaczony Złotą Odznaką ZNP w roku 1975. Był życzliwym i wyrozumiałym człowiekiem. Dla nas młodych nauczycieli przykładem rozsądnego działania i wielkiego doświadczenia, połączonego z wielkim poczuciem humoru. Jego żarty i opowieści przeszły do historii naszej szkoły. Potrafił docenić drugiego człowieka, dając mu poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji. Z Jego odejściem zamknął się pewien okres w życiu i funkcjonowaniu zaborowskiej szkoły. Zmarł 28 kwietnia 2013 roku, a pogrzeb odbył się 1 maja 2013 r. Spoczął obok małżonki na zaborowskim cmentarzu żegnany przez rodzinę, przyjaciół i rzesze wychowanków, dla których był prawdziwym autorytetem.



© PSP Zaborów 2016