Prof. dr hab. WOJCIECH WALCZAK
(1916 – 1984) – geograf, geomorfolog, taternik
 
Wojciech Walczak urodził się 6 kwietnia 1916 roku w Kowalowych koło Jasła, był synem Wojciecha i Józefy z Bernackich. Jego ojciec pochodził z Zaborowa. Po ukończeniu czteroletniej Szkoły Powszechnej im. Stanisława Staszica w Jaśle, w roku 1926 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle, gdzie zdał maturę w roku 1934. W latach 1934 – 1935 odbywał służbę wojskową, najpierw w Szkole Podchorążych w Zambrowie, później w 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku. W październiku 1935 roku podjął studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Jego główne zainteresowania w tym czasie koncentrowały się wokół badań rumowisk skalnych Gorganów (najdziksza część Beskidów Wschodnich, a dokładniej Beskidów Lesistych, w okresie 20- lecia międzywojennego należały do Polski, obecnie na Ukrainie). Swoje spostrzeżenia na temat ich genezy powstania zawarł w pracy magisterskiej pt. ,,Rumowisko skalne grzbietu Sywuli w Gorganach”, napisanej pod kierunkiem profesora Jerzego Smoleńskiego. Magisterium uzyskał w dniu 30 czerwca 1939 roku, a jesienią miał rozpocząć pracę jako asystent na Uniwersytecie Jagiellońskim. W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany do wojska, brał udział w wojnie jako dowódca jednej z kompanii 38 Pułku Piechoty. Po zakończeniu kampanii wrześniowej powrócił do Krakowa, włączając się w działalność konspiracyjną, uczestnicząc w tajnym nauczaniu. Zagrożony aresztowaniem w Krakowie postanowił zamieszkać w Zaborowie, u ciotki Karoliny Walczak (siostra ojca). Tu również jak podają świadkowie tych zdarzeń potajemnie uczył zaborowską młodzież w bunkrze, odznaczając się wyjątkową kulturą i osobowością. Uczył nie tylko historii i geografii, ale również chemii i fizyki, był bowiem wszechstronnie wykształcony. W Zaborowie był postacią znaną i pomimo młodego wieku powszechnie szanowaną. Jeszcze jedną pasją profesora było fotografowanie mieszkańców Zaborowa i okolic, ich życia codziennego, pracy i zabawy.
Po wyzwoleniu Krakowa przez Sowietów objął 6 lutego 1945 roku stanowisko asystenta w Instytucie Geograficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie 20 lipca 1945 roku otrzymał stopień doktora na podstawie dysertacji ,,Z morfologii i deluwium dolin Będkowskiej i Kobylańskiej” w Jurze Krakowskiej, napisanej pod kierunkiem profesora Eugeniusza Romera. Należy pamiętać, że były to lata tuż po II wojnie światowej. Polska odzyskała ziemie zachodnie, w tym Wrocław, w którym na nowo tworzył się nowy Uniwersytet Wrocławski. W dniu 1 marca 1946 roku dr Wojciech Walczak przybył do Wrocławia aby objąć stanowisko adiunkta w Instytucie Geograficznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Z tym instytutem związał się już na zawsze, otrzymując w 1954 roku stanowisko docenta, a w roku 1960 przejął po profesorze Julianie Czyżewskim funkcję kierownika Katedry Geografii Regionalnej. W roku 1963 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w roku 1971 zwyczajnego. Na Uniwersytecie Wrocławskim pełnił w latach 1959-1960 funkcję prodziekana, a w latach 1963 do 1966 dziekana Wydziału Nauk Przyrodniczych oraz w latach 1962 do 1963 funkcję kuratora Zrzeszenia Studentów Polskich. Był również prezesem Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Geograficznego, a od 1965 wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Geograficznego w Warszawie. Przewodniczył także Komisji Fotointerpretacji Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Jego pasją były góry, był bowiem taternikiem. Ponieważ Uniwersytet Wrocławski posiada od roku 1971 Stację Polarną na Spitsbergenie im. Stanisława Baranowskiego, przez pewien czas prowadził tam badania a w 1973 roku odwiedził w celach naukowych Grenlandię. W latach 1977-1979 przebywał w Republice Federalnej Niemiec, gdzie wykładał geografię Polski na uniwersytetach w Hanowerze – 1977, Magdeburgu – 1978 i we Frankfurcie nad Menem – 1979. W czasie swej pracy naukowej promował 180 magistrantów, 8 doktorów i 5 docentów.
Wojciech Walczak, pomimo tego, że jego specjalnością była geomorfologia, był geografem uniwersalnym. Jego zainteresowania naukowe obejmowały także takie dziedziny jak kartografia (opracował szereg map, ogólnogeograficznych np. Fizyczna mapa świata, Turystyczna mapa Karkonoszy, Samochodowy atlas Polski), geografia regionalna – jest autorem monografii geograficznych Polski, RFN, Finlandii, NRD, Danii, które obejmowały również zagadnienia z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej oraz historii odkryć geograficznych – wraz z Józefem Babiczem opracował podręcznik akademicki z zakresu odkryć geograficznych, który jest używany do dnia dzisiejszego. Jest także autorem przewodników turystycznych i krajoznawczych książek popularno-naukowych o Dolnym Śląsku. Do jego zasług zalicza się m.in. opracowanie podziału fizycznogeograficznego Sudetów. Profesor Wojciech Walczak zmarł 31 stycznia 1984 roku, w pełni sił twórczych, w wieku 68 lat. Został pochowany we Wrocławiu, na Cmentarzu Grabiszyńskim (Pole 4, Rząd 16, Grób 400). Należał obok swoich profesorów: Mieczysława Klimaszewskiego, Eugeniusza Romera, Alfreda Jahna, Aleksandra Kosiby i Stanisława Smoleńskiego do grona najwybitniejszych polskich geografów.


© PSP Zaborów 2013